บทที่ 8
สร้างระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ของประเทศไทย
เมื่อความร่วมมือ คือหัวใจของการเติบโตอย่างยั่งยืน
Building Thailand's Semiconductor Ecosystem
“อุตสาหกรรมระดับโลกไม่ได้เติบโตจากบริษัทเพียงแห่งเดียว แต่เติบโตจากระบบนิเวศที่ทำให้ทุกภาคส่วนเรียนรู้ เติบโต และสร้างคุณค่าร่วมกัน”
Executive Summary
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศที่ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ไม่ได้อาศัยเพียงบริษัทขนาดใหญ่หรือการลงทุนด้านเครื่องจักร
สิ่งที่ประเทศเหล่านั้นสร้างขึ้นคือ ระบบนิเวศ (Ecosystem) ที่เชื่อมโยงมหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย ภาคอุตสาหกรรม ผู้ประกอบการ ภาครัฐ และนักลงทุนให้ทำงานไปในทิศทางเดียวกัน
ไต้หวันมี TSMC และเครือข่ายซัพพลายเออร์ที่แข็งแกร่ง
เบลเยียมมี imec เป็นศูนย์กลางการวิจัยที่เชื่อมโยงภาคการศึกษาและอุตสาหกรรม
สิงคโปร์สร้างความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาครัฐ และบริษัทระดับโลกอย่างต่อเนื่อง
บทเรียนเหล่านี้ชี้ให้เห็นว่า ความสำเร็จไม่ได้เกิดจากองค์กรใดองค์กรหนึ่ง แต่เกิดจากความร่วมมือของทั้งระบบ
สำหรับประเทศไทย การสร้างระบบนิเวศที่เข้มแข็งอาจเป็นปัจจัยที่สำคัญที่สุดในการเปลี่ยนโอกาสในวันนี้ให้กลายเป็นความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว
8.1
ระบบนิเวศที่แข็งแรงมีองค์ประกอบอะไร
ผมมองว่าระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ของประเทศไทยควรประกอบด้วย 6 เสาหลัก
1. ภาคอุตสาหกรรม
บริษัทผู้ผลิต บริษัทออกแบบ ซัพพลายเออร์ ผู้ให้บริการด้านเครื่องจักรและวัสดุ
2. มหาวิทยาลัย
ผลิตวิศวกร นักวิจัย และสร้างองค์ความรู้ใหม่
3. สถาบันวิจัย
เชื่อมงานวิจัยกับการใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรม
4. ภาครัฐ
กำหนดนโยบาย ส่งเสริมการลงทุน และสนับสนุนการพัฒนาบุคลากร
5. ผู้ประกอบการและ Startup
สร้างนวัตกรรมใหม่ เครื่องมือ ซอฟต์แวร์ และบริการที่สนับสนุนอุตสาหกรรม
6. บุคลากร
วิศวกร นักวิจัย อาจารย์ นักศึกษา และผู้บริหาร คือศูนย์กลางของระบบทั้งหมด
8.2
ประเทศไทยมีจุดแข็งที่ควรต่อยอด
ประเทศไทยไม่ได้เริ่มต้นจากศูนย์
เรามีฐานการผลิตอิเล็กทรอนิกส์ที่แข็งแกร่ง มีบุคลากรที่มีประสบการณ์ และมีบริษัทระดับโลกที่ดำเนินธุรกิจในประเทศ
สิ่งที่ควรทำต่อคือ
- เชื่อมโยงบริษัทกับมหาวิทยาลัย
- สนับสนุนงานวิจัยที่ตอบโจทย์อุตสาหกรรม
- ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างผู้เชี่ยวชาญ
- พัฒนาเครือข่ายผู้ประกอบการด้านเทคโนโลยี
เมื่อความรู้ไหลเวียนได้ดี ระบบนิเวศก็จะเติบโตอย่างยั่งยืน
Global Case Studies
8.3
จากการลงทุน สู่การสร้างองค์ความรู้
การดึงดูดการลงทุนเป็นเพียงจุดเริ่มต้น
ความสำเร็จที่แท้จริงคือ การทำให้ความรู้จากบริษัทระดับโลกกลายเป็นความรู้ของประเทศ
สิ่งนี้เกิดขึ้นได้เมื่อ
- วิศวกรไทยได้รับการพัฒนา
- อาจารย์ได้ทำวิจัยร่วมกับภาคอุตสาหกรรม
- นักศึกษาได้ฝึกงานกับบริษัทเทคโนโลยี
- ผู้เชี่ยวชาญถ่ายทอดประสบการณ์สู่คนรุ่นใหม่
การลงทุนจึงไม่ควรวัดเพียงมูลค่า แต่ควรวัดจาก “องค์ความรู้ที่ประเทศได้รับ”
8.4
บทบาทของ Advance Tech Institute
ผมก่อตั้ง Advance Tech Institute ด้วยความเชื่อว่า ประเทศไทยต้องการพื้นที่สำหรับการถ่ายทอดองค์ความรู้จากประสบการณ์จริงของภาคอุตสาหกรรม
ผมอยากเห็นสถาบันแห่งนี้เป็นสะพานเชื่อมระหว่าง
- มหาวิทยาลัย
- ภาคอุตสาหกรรม
- วิศวกรรุ่นใหม่
- ผู้บริหาร
- นักวิจัย
- ผู้กำหนดนโยบาย
เพื่อสร้างการเรียนรู้ตลอดชีวิต และสนับสนุนการพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศไทย
8.5
วิสัยทัศน์ประเทศไทย 2040
ผมอยากเห็นประเทศไทยมี
- National Semiconductor Research Network
- Semiconductor Talent Academy
- Advanced Packaging Innovation Center
- Industrial AI Collaboration Center
- University–Industry Research Consortium
- Thailand Semiconductor Knowledge Platform
สิ่งเหล่านี้จะเป็นโครงสร้างพื้นฐานด้านองค์ความรู้ ที่มีคุณค่าไม่แพ้โรงงานหรือเครื่องจักร
From My Experience
ตลอดเวลากว่า 25 ปี ผมได้เห็นว่า โรงงานที่แข็งแกร่งที่สุดไม่ใช่โรงงานที่เก็บความรู้ไว้กับคนเพียงไม่กี่คน
แต่เป็นโรงงานที่สร้างวัฒนธรรมแห่งการแบ่งปัน การเรียนรู้ และการพัฒนาร่วมกัน
หลักการเดียวกันนี้ใช้ได้กับประเทศ
หากทุกองค์กรทำงานแยกกัน ประเทศจะเติบโตช้า
แต่เมื่อทุกฝ่ายเชื่อมโยงกัน ความรู้จะเพิ่มขึ้นเร็วกว่าเดิมหลายเท่า
บทสรุป
ในยุคที่เทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ไม่มีองค์กรใดสามารถประสบความสำเร็จได้เพียงลำพัง
ประเทศไทยต้องสร้างระบบนิเวศที่ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม ตั้งแต่การศึกษา การวิจัย การผลิต ไปจนถึงการพัฒนาบุคลากร
เมื่อเราสร้างระบบที่เอื้อต่อการเรียนรู้และความร่วมมือ ประเทศไทยจะไม่เพียงเป็นผู้รับเทคโนโลยีจากโลก แต่จะเป็นผู้ร่วมสร้างเทคโนโลยีและนวัตกรรมของโลกในอนาคต
Reflection by Dr. Pichai Sirikij
“ประสบการณ์ของผมสอนว่า ความสำเร็จที่ยั่งยืนไม่เคยเกิดจากคนเพียงคนเดียว หรือองค์กรเพียงแห่งเดียว แต่เกิดจากการที่ผู้คนยินดีแบ่งปันความรู้ ทำงานร่วมกัน และมองเป้าหมายของประเทศเหนือผลประโยชน์ระยะสั้น หากเราสร้างระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ได้ ประเทศไทยจะมีความสามารถในการแข่งขันที่แข็งแรงและยั่งยืนกว่าการพึ่งพาการลงทุนเพียงอย่างเดียว”
Executive Insight
“ประเทศที่เป็นผู้นำด้านเซมิคอนดักเตอร์ ไม่ได้มีเพียงโรงงานที่ทันสมัย แต่มีระบบนิเวศที่ทำให้มหาวิทยาลัย อุตสาหกรรม ภาครัฐ และบุคลากรเติบโตไปด้วยกัน ความร่วมมือคือเทคโนโลยีที่สำคัญที่สุดของการพัฒนาประเทศ”