บทที่ 3 · SEMICONDUCTOR THAILAND
ประเทศไทยควรยืนอยู่ตรงไหน
การกำหนดตำแหน่งของประเทศไทยในห่วงโซ่เซมิคอนดักเตอร์โลก
Thailand's Strategic Position in the Global Semiconductor Value Chain
“ประเทศที่ประสบความสำเร็จ ไม่ใช่ประเทศที่ทำทุกอย่าง แต่คือประเทศที่รู้ว่าควรทำอะไรให้ดีที่สุด”
Executive Summary
เมื่อกล่าวถึงอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ หลายคนมักตั้งคำถามว่า
ประเทศไทยควรสร้างโรงงานผลิตเวเฟอร์หรือไม่
เราควรแข่งขันกับไต้หวันหรือเกาหลีใต้หรือไม่
ผมคิดว่า คำถามเหล่านี้อาจทำให้เราหลงทาง
เพราะอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ไม่ได้มีเพียงการผลิตชิป
แต่เป็นระบบนิเวศขนาดใหญ่ที่ประกอบด้วยการวิจัย การออกแบบ การผลิต การประกอบ การทดสอบ วัสดุ เครื่องจักร ซอฟต์แวร์ และบริการวิศวกรรม
ประเทศที่ประสบความสำเร็จ ล้วนเลือกสร้างความเป็นเลิศในจุดที่สอดคล้องกับจุดแข็งของตนเอง
ประเทศไทยก็ควรทำเช่นเดียวกัน
3.1
ห่วงโซ่อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ของโลก
อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์สามารถแบ่งออกเป็น 8 ส่วนหลัก
8 ส่วนหลักของห่วงโซ่อุตสาหกรรม
- Research & Innovation
- Chip Design
- EDA Software
- Wafer Fabrication
- Equipment & Materials
- Assembly & Advanced Packaging
- Testing & Reliability
- System Integration & Applications
หลายประเทศไม่ได้แข่งขันในทุกขั้นตอน
แต่เลือกสร้างความเป็นผู้นำเฉพาะด้าน
ตัวอย่างเช่น
- สหรัฐอเมริกา มีความแข็งแกร่งด้านการออกแบบชิป ซอฟต์แวร์ และ AI
- ไต้หวัน เป็นผู้นำด้าน Foundry
- เนเธอร์แลนด์ เป็นผู้นำด้าน Lithography
- ญี่ปุ่น แข็งแกร่งด้านวัสดุและอุปกรณ์
- เกาหลีใต้ เป็นผู้นำด้าน Memory
- เยอรมนี มีจุดแข็งด้าน Power Semiconductor และอุตสาหกรรมยานยนต์
3.2
ประเทศไทยมีจุดแข็งอะไร
จากประสบการณ์กว่า 25 ปีของผม
ประเทศไทยมีจุดแข็งที่สำคัญ 5 ประการ
1. บุคลากรคุณภาพ
วิศวกรไทยสามารถเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ได้รวดเร็ว
สามารถทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากหลายประเทศ
และได้รับความไว้วางใจในโครงการระดับโลก
2. ฐานการผลิตแข็งแรง
ประเทศไทยมีโรงงานอิเล็กทรอนิกส์
PCB
HDD
Automotive Electronics
OSAT
และ Supply Chain ที่ครบถ้วน
นี่คือข้อได้เปรียบที่หลายประเทศต้องใช้เวลาหลายสิบปีจึงจะสร้างได้
3. ที่ตั้งทางยุทธศาสตร์
ประเทศไทยอยู่ใจกลางอาเซียน
เชื่อมโยงจีน ญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน อินเดีย และยุโรปได้สะดวก
เหมาะกับการเป็น Regional Manufacturing Hub
4. ประสบการณ์ด้านคุณภาพ
โรงงานไทยทำงานกับลูกค้าระดับโลกมานาน
มีมาตรฐาน
ISO
IATF
Six Sigma
Lean
SPC
APQP
PPAP
ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์
5. ความสามารถในการปรับตัว
ประเทศไทยเคยผ่านการเปลี่ยนแปลงหลายครั้ง
จาก Analog สู่ Digital
จาก HDD สู่ SSD
จาก Manual สู่ Automation
จาก Automation สู่ AI
ประสบการณ์เหล่านี้คือทุนที่มีค่า
3.3
ประเทศไทยควรสร้างความเป็นผู้นำด้านใด
ผมเชื่อว่า ประเทศไทยควรมุ่งเน้น 6 ด้าน
Advanced Packaging
ประเทศไทยมีฐาน Assembly และ Test อยู่แล้ว
จึงสามารถยกระดับสู่
- 2.5D
- 3D Packaging
- Chiplet Integration
- Thermal Management
Power Semiconductor
- EV
- Renewable Energy
- Data Center
กำลังสร้างความต้องการ
- SiC
- GaN
- Power Module
อย่างรวดเร็ว
Smart Manufacturing
นี่คือจุดแข็งที่ประเทศไทยสามารถสร้างความแตกต่างได้
โดยใช้
- AI
- Automation
- Machine Vision
- Digital Twin
- Big Data
ร่วมกับประสบการณ์ด้านการผลิต
Reliability Engineering
ประเทศไทยมีประสบการณ์ด้าน Quality มายาวนาน
สามารถต่อยอดสู่
- Qualification
- Failure Analysis
- Product Reliability
Design Support
ประเทศไทยควรพัฒนา
- Applications Engineering
- Product Engineering
- DFT
- Physical Verification
- Design Validation
เพื่อสนับสนุนบริษัทออกแบบชิป
Semiconductor Talent Development
นี่คือสิ่งที่สำคัญที่สุด
เพราะสุดท้าย
ทุกเทคโนโลยี
ต้องใช้คน
From My Experience
ตลอดเวลากว่า 25 ปี
ผมได้เห็นโรงงานหลายแห่งเปลี่ยนเครื่องจักร
เปลี่ยนเทคโนโลยี
เปลี่ยนผลิตภัณฑ์
แต่สิ่งที่ทำให้โรงงานประสบความสำเร็จเสมอ
คือ
คน
ผมเคยเห็นวิศวกรไทยที่เริ่มต้นจากศูนย์
เติบโตจนเป็นผู้เชี่ยวชาญระดับโลก
ผมเคยเห็นทีมไทยรับผิดชอบโครงการสำคัญ
และได้รับความไว้วางใจจากลูกค้าต่างประเทศ
ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้ผมเชื่อว่า
ประเทศไทยไม่จำเป็นต้องแข่งขันด้วยค่าแรง
แต่ควรแข่งขันด้วย
ความรู้
คุณภาพ
และความสามารถในการแก้ปัญหา
3.4
วิสัยทัศน์ประเทศไทย
ผมอยากเห็นประเทศไทยในปี 2040
เป็นประเทศที่
- เป็นศูนย์กลาง Advanced Packaging ของอาเซียน
- เป็นศูนย์กลาง Smart Manufacturing
- มีวิศวกร Reliability ระดับโลก
- มี Semiconductor Academy ที่ดีที่สุดในภูมิภาค
- มีบริษัทไทยที่พัฒนาเทคโนโลยีของตนเอง
- มีมหาวิทยาลัยที่ทำงานร่วมกับอุตสาหกรรมอย่างใกล้ชิด
- เป็นประเทศที่ต่างชาตินึกถึง เมื่อมองหาพันธมิตรด้านการผลิตและวิศวกรรม
บทสรุป
การกำหนดตำแหน่งของประเทศ เป็นการตัดสินใจเชิงยุทธศาสตร์ที่สำคัญที่สุด
ประเทศไทยไม่จำเป็นต้องเป็นทุกอย่าง
แต่ควรเป็น “พันธมิตรที่ดีที่สุด” ในสิ่งที่เรามีศักยภาพสูงสุด
หากเรามุ่งเน้นการพัฒนาคน ยกระดับเทคโนโลยี และสร้างระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ ประเทศไทยจะสามารถเปลี่ยนจากฐานการผลิตที่มีคุณภาพ ไปสู่ศูนย์กลางแห่งความรู้ วิศวกรรม และนวัตกรรมของภูมิภาคได้
Reflection by Dr. Pichai Sirikij
“ตลอดชีวิตการทำงานของผม ผมไม่เคยเห็นโรงงานใดประสบความสำเร็จเพราะพยายามทำทุกอย่าง แต่ผมเห็นโรงงานที่ประสบความสำเร็จ เพราะเข้าใจจุดแข็งของตนเองและพัฒนาจุดนั้นอย่างต่อเนื่อง ผมเชื่อว่าหลักการเดียวกันนี้ใช้ได้กับประเทศไทย หากเราเลือกทิศทางที่เหมาะสม ลงทุนกับคน และสร้างความเชี่ยวชาญที่โลกเชื่อมั่น ประเทศไทยจะมีบทบาทที่สำคัญในห่วงโซ่เซมิคอนดักเตอร์โลก”
Executive Insight
“ความได้เปรียบในการแข่งขันของประเทศ ไม่ได้เกิดจากการทำทุกอย่าง แต่เกิดจากการเลือกสิ่งที่สำคัญที่สุด แล้วสร้างความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่อง”