บทที่ 4 · SEMICONDUCTOR THAILAND
คน คือปัจจัยที่จะตัดสินอนาคตของประเทศไทย
การสร้างบุคลากรเซมิคอนดักเตอร์สำหรับโลกยุค AI
People Will Define Thailand's Semiconductor Future
“เครื่องจักรสามารถซื้อได้ เทคโนโลยีสามารถถ่ายทอดได้ แต่บุคลากรที่มีความรู้ ประสบการณ์ และวิธีคิดระดับโลก ต้องใช้เวลาสร้าง”
Executive Summary
ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หลายประเทศประกาศแผนลงทุนด้านเซมิคอนดักเตอร์มูลค่าหลายแสนล้านดอลลาร์
โรงงานแห่งใหม่กำลังถูกสร้างขึ้น
เครื่องจักรรุ่นใหม่กำลังถูกติดตั้ง
เทคโนโลยี AI กำลังถูกนำเข้าสู่สายการผลิต
แต่มีสิ่งหนึ่งที่ทุกประเทศกำลังเผชิญเหมือนกัน
การขาดแคลนบุคลากร
รายงานจากหลายองค์กรอุตสาหกรรมสะท้อนตรงกันว่า ความท้าทายที่สำคัญของอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ในทศวรรษนี้ ไม่ใช่เพียงการลงทุนด้านเครื่องจักร แต่คือการหาและพัฒนาคนที่มีทักษะเหมาะสม
สำหรับประเทศไทย นี่คือทั้ง “ความท้าทาย” และ “โอกาส”
หากเราสามารถสร้างบุคลากรได้เร็วกว่าประเทศคู่แข่ง เราจะสร้างความได้เปรียบที่ยั่งยืนกว่าการแข่งขันด้วยต้นทุนแรงงาน
4.1
อุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์กำลังแข่งขันเพื่อ “คน”
ในอดีต บริษัทแข่งขันกันซื้อเครื่องจักร
วันนี้ บริษัทแข่งขันกันหาวิศวกร
โรงงานสามารถสร้างได้ภายใน 2–3 ปี
แต่การสร้างวิศวกรที่เข้าใจ Process Integration, Yield Improvement, Advanced Packaging หรือ Reliability Engineering อาจต้องใช้เวลา 5–10 ปี
นั่นคือเหตุผลที่หลายประเทศเร่งลงทุนด้านการศึกษา ทุนวิจัย และการพัฒนาทักษะ
การลงทุนใน “คน” จึงเป็นการลงทุนที่ให้ผลตอบแทนระยะยาวที่สุด
4.2
บุคลากรแห่งอนาคตต้องมีอะไร
ในอดีต
วิศวกรที่เก่งอาจเชี่ยวชาญเพียงด้านเดียว
แต่โลกวันนี้เปลี่ยนไป
บุคลากรที่มีคุณค่าสูงต้องสามารถเชื่อมโยงหลายศาสตร์เข้าด้วยกัน
ผมเรียกทักษะนี้ว่า
T-Shaped Semiconductor Professional
ความลึก (Depth)
- Process Engineering
- Test Engineering
- Packaging
- Equipment
- Automation
- Reliability
- IC Design
ความกว้าง (Breadth)
- AI
- Data Analytics
- Programming
- Communication
- Project Management
- Business Understanding
- ภาษาอังกฤษ
คนที่มีทั้งความลึกและความกว้าง จะสามารถสร้างคุณค่าได้มากกว่าการเชี่ยวชาญเพียงด้านเดียว
4.3
สิ่งที่ผมเรียนรู้จากโรงงาน
ตลอดเวลากว่า 25 ปี
ผมพบว่า
โรงงานที่ประสบความสำเร็จ
ไม่ได้มีเครื่องจักรดีที่สุดเสมอไป
แต่มี “ทีม” ที่ดีที่สุด
ผมเคยเห็นเครื่องจักรใหม่
แต่ทีมงานยังไม่เข้าใจ Process
ผลลัพธ์คือ Yield ต่ำ
ในทางกลับกัน
ผมเคยเห็นโรงงานที่ใช้เครื่องจักรรุ่นเก่า
แต่ทีมงานเข้าใจ Process อย่างลึกซึ้ง
สามารถสร้างผลลัพธ์ที่ยอดเยี่ยมได้
ประสบการณ์นี้ทำให้ผมเชื่อว่า
คนสร้างเทคโนโลยี
ไม่ใช่
เทคโนโลยีสร้างคน
4.4
มหาวิทยาลัยต้องเปลี่ยนอย่างไร
ผมอยากเห็น
การเรียนการสอน
เชื่อมโยงกับโรงงานมากขึ้น
นักศึกษาควรได้เรียน
- Cleanroom Practice
- Failure Analysis
- SPC
- Yield Analysis
- AI Manufacturing
- Digital Twin
- Smart Factory
และที่สำคัญที่สุด
ต้องเรียนรู้
การแก้ปัญหาจริง
ไม่ใช่เพียงทำข้อสอบ
4.5
คนรุ่นใหม่คือความหวังของประเทศ
ทุกครั้งที่ผมไปบรรยาย
ผมมักถูกถามว่า
“เซมิคอนดักเตอร์ยากไหม”
คำตอบของผมคือ
ใช่
แต่มันคุ้มค่า
เพราะนี่คืออุตสาหกรรมที่
เปลี่ยนโลก
ผมอยากบอกนักศึกษาทุกคนว่า
อย่ากลัว
หากวันนี้ยังไม่รู้ทุกอย่าง
เพราะทุกคนเริ่มต้นจากศูนย์
สิ่งสำคัญคือ
อย่าหยุดเรียนรู้
From My Experience
สิ่งที่ผมภูมิใจที่สุด
ตลอดเวลากว่า 25 ปี
ไม่ใช่โครงการที่สำเร็จ
แต่คือ
การได้เห็นคนเติบโต
ผมเห็นวิศวกรใหม่
กลายเป็นผู้จัดการ
เห็นหัวหน้างาน
กลายเป็นผู้อำนวยการ
เห็นคนที่เคยไม่มีความมั่นใจ
กลายเป็นผู้เชี่ยวชาญระดับโลก
ทุกครั้งที่เห็นเช่นนั้น
ผมมั่นใจว่า
การพัฒนาคน
คือการลงทุนที่ดีที่สุด
4.6
วิสัยทัศน์ประเทศไทย
ผมอยากเห็นประเทศไทย
เป็นประเทศที่
- ผลิตวิศวกรเซมิคอนดักเตอร์คุณภาพสูงที่สุดในอาเซียน
- มี Semiconductor Academy
- มีหลักสูตรร่วมกับอุตสาหกรรม
- มีระบบฝึกงานระดับโลก
- มีศูนย์ฝึกด้าน Advanced Packaging
- มีศูนย์ AI Manufacturing
และเป็นประเทศที่
บริษัทระดับโลกมั่นใจว่า
จะสามารถหาบุคลากรที่ดีที่สุดได้
บทสรุป
การลงทุนสร้างโรงงานเป็นเรื่องสำคัญ
แต่การลงทุนสร้างคน
สำคัญกว่า
เพราะเมื่อคนเก่ง
โรงงานก็เก่ง
บริษัทก็เติบโต
ประเทศก็แข่งขันได้
ประเทศไทยมีโอกาสครั้งสำคัญ
และผมเชื่อว่า
โอกาสนี้จะเป็นจริงได้
หากเราเริ่มสร้างคน
ตั้งแต่วันนี้
Reflection by Dr. Pichai Sirikij
“ตลอดชีวิตการทำงานของผม สิ่งที่ทำให้ผมมีความหวังที่สุด ไม่ใช่การได้เห็นเครื่องจักรรุ่นใหม่หรือโรงงานแห่งใหม่ แต่คือการได้เห็นวิศวกรไทยเติบโตจากคนที่เพิ่งเริ่มต้น จนกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญที่ได้รับการยอมรับในระดับโลก ทุกครั้งที่ผมเห็นคนรุ่นใหม่พัฒนาศักยภาพของตนเอง ผมยิ่งมั่นใจว่า อนาคตของประเทศไทยไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การสร้างคนที่พร้อมจะเรียนรู้ สร้างสรรค์ และนำพาประเทศก้าวไปข้างหน้า”
Executive Insight
“ในศตวรรษที่ 21 ประเทศที่มีทรัพยากรธรรมชาติมากที่สุด อาจไม่ใช่ประเทศที่ประสบความสำเร็จที่สุด แต่ประเทศที่พัฒนาคนได้ดีที่สุด จะเป็นประเทศที่สร้างเทคโนโลยี นวัตกรรม และอนาคตได้อย่างยั่งยืน”